Gitaar

De gitaar behoort tot de snaarinstrumenten. De gitaar wordt bespeeld met de vingers of om je vingers te sparen of een ander geluid te maken met behulp van een plectrum.
De gitaar komt in verschillende vormen voor. De bekendste twee zijn de Spaanse gitaar en de elektrische gitaar.

Vergelijk de versie met akoustische gitaar en elektrische gitaar

Onderdelen gitaar

De gitaar bestaat grofweg uit een drietal onderdelen, die weer verder onderverdeeld zijn;

  • De klankkast. Als het een houten gitaar is, dan is deze goed te herkennen doordat het een kast is met aan de voorzijde een ronde opening. Die opening in de klankkast wordt “klankgat” genoemd. Het klankgat versterkt de muziek die gemaakt wordt met de snaren. De vorm van de gitaar, de inwendige gitaar en het materiaal hebben daarom ook invloed op de muziek die je uit een gitaar haalt.
    Voor het klankgat komen de snaren waar de muziek mee gemaakt wordt. Deze snaren worden aan de ene kant vastgemaakt aan de kam die bevestigd is aan de klankkast. De snaren worden voor de klankkast in trilling gebracht voor het maken van geluid. Hier kun je een toon harder of zachter laten klinken door de mate waarin je de snaar in trilling brengt.
  • De gitaarhals. Langs de hals lopen de snaren die gespannen zijn van kam naar de kop. Muzieknoten op de gitaar worden gevormd door zowel de trillende snaren een bepaalde lengte mee te geven. Op de hals verkort je desgewenst de lengte van een snaar door de trilling van de snaren tegen te houden op een bepaalde positie.
    Op de meeste gitaren zijn metalen strips geplaatst. Deze metalen strips worden frets genoemd. Door je vingers tussen twee frets te gebruiken maak je een bepaalde toonhoogte die één noot verschilt van de volgende boven of onderliggende positie van fretten.
    Afhankelijk van je gitaarkeuze druk je de snaren tegen het hout of als die hals is uitgehold in het luchtledige.
  • De gitaarkop. Hierop bevestig je de andere uiteinde van de snaren. Op de kop zitten stemschroeven. Met stemschroeven kun je de snaren strakker danwel losser aandraaien, waarmee je de snaren stemt.
    De overgang tussen kop en gitaarhals heet brug. Hier lopen de snaren over vanaf de kam naar de stemschroeven. Of de brug nu onder de hals of onder de gitaarkop valt weet ik niet.

Geschiedenis gitaar

De geschiedenis van de snaarinstrumenten beslaat duizenden jaren. Zo is de Assyrische citer al van voor de jaartelling en een voorloper van de gitaar.
De gitaar is in Spanje ontstaan. Hoe precies is niet duidelijk, maar op een gegeven moment is er een hals en een kop toegevoegd aan een voorloper van de gitaar. Gedacht wordt hierbij aan een citer, of een Arabische Ud. Hieruit ontstond de “laud” oftewel een luit.

Tot aan de zestiende eeuw onderging deze luit veranderingen, zodat je aan het einde van de zestiende eeuw kunt spreken van een gitaar. Deze gitaar had 5 dubbele snaren, zodat ook deze gitaar nog een voorloper was van de gitaar zoals wij die nu kennen.
Rond 1780 werd er nog een zesde paar snaren toegevoegd die vlak daarna gehalveerd werd van dubbele snaren (dus feitelijk 12), naar enkele snaren. Vervolgens werd de snaarspanning verhoogd, zodat het geluid ook veranderde.
In de negentiende eeuw werden er tenslotte mechanische stemschroeven aan toegevoegd, en rond 1884 bouwde Antonio de Torres Jurado de eerste gitaar die qua vorm en bouwprincipes de eerste gitaar is die wij nu nog kennen.

Nu is het zo met zo’n ontwikkeling dat niet alle stromen één kant uitgaan. Er zijn dan ook verschillende soorten snaarinstrumenten ontwikkeld die uit de één of meer van deze voorgangers zijn voortgekomen en die je kunt kwalificeren als gitaar. Bijvoorbeeld de mandoline. Ook zijn er gitaren ontstaan die doorontwikkeld zijn uit de Spaanse gitaar. De bekendste daarvan is natuurlijk de electrische gitaar.

Gitaar stemmen

Hoe moet je een gitaar nu stemmen? Dat kun je doen op je gehoor, of je kunt het doen met een handige stem-apparaatje dat desondanks niet duur is.
Het stemapparaat clip je op je muziekinstrument. Vervolgens kan dit stemapparaat de trillingen meten. Let wel eventjes op dat je de juiste stemapparaat hebt, want niet alle stemapparaten pakken alle snaarinstrumenten mee.

Je brengt de snaar in trilling en bij de stemschroef draai je de snaar aan. Draai de snaar net zo lang aan totdat je de juiste noot voor die snaar gevonden hebt. Als dit de juiste noot is voor die snaar, dan ga je naar de volgende snaar.
Doe het echter wel rustig en voorzichtig zodat je niet voortijdig een snaar kapot draait. Nieuwe snaren kun je beter eerst even rekken voor het eerste stemmen. Bij een eerstvolgende keer dat je speelt met net nieuwe snaren even opnieuw stemmen, net zolang tot ze stabiel zijn.
Kijk naar één van deze filmpjes!


Instructievideo’s over het stemmen van een gitaar met een stemapparaat.

Electrische gitaren

Ook elektrische gitaren bestaan uit drie onderdelen hals, kop en body (in plaats van klankkast). De klankkast functioneert hier niet als klankkast, omdat de klanken elektronisch versterkt worden. Daarom wordt het body genoemd. Op de body zitten “elementen” (elektrische magneten) die de trillingen van de snaren registreren (namelijk door een verandering in het magnetische veld).
Die elementen betekenen dus ook gelijk dat de vorm van de body hier nagenoeg irrelevant is. Je kunt voor electrische gitaren dus willekeurige vormen gebruiken die de gebruiker graag ziet. Hierbij moet je echter wel bedenken dat de ene vorm wat makkelijker bespeelbaar zal zijn dan andere vormen. Mocht je een afwijkende vorm willen hebben, probeer het dan eerst uit.

Flamencogitaar

Een flamencogitaar is afgeleid van de Spaanse gitaar. Een flamencogitaar is iets lichter gebouwd dan de klassieke gitaar. Zo heeft de flamencogitaar een wat kleinere klankkast en een dunner bovenblad. Bovendien worden vaak high tension snaren gebruikt. Al met al klinkt de flamencogitaar in vergelijking met de Spaanse gitaar wat harder en scherper waarbij die tegelijkertijd minder lang klinkt.
De flamencogitaar wordt zoals de naam al doet vermoeden gebruikt voor flamencomuziek. De flamencogitaar is door de klank en het gewicht uitermate goed geschikt voor de passie en dynamiek van de flamenco. Daarbuiten wordt de flamencogitaar zelden toegepast.

Wat heb je nodig om gitaar te spelen?

Om gitaar te spelen heb je niet veel nodig:

Optioneel:

  • Plectrum. om je vingers te beschermen en meer
  • Slide. Om andere geluiden te verkrijgen
  • Stemapparaat. Om het stemmen te vergemakkelijken.
  • Gitaarband. Om een gitaar om te hangen
  • Opbergsysteem. Bijvoorbeeld een handige tas

Ga je voor het bespelen van de elektrische gitaar dan komen daar bij:

  • Versterker
  • kabel

En optioneel:

  • hoofdtelefoon
  • Effectpedalen
  • Pedalboard

Leer zelf gitaar spelen

Online cursus gitaar spelen. Waar en wanneer jij wilt; 24/7!

Bladmuziek gitaar

Online cursus gitaar spelen. Waar en wanneer jij wilt; 24/7!

Muziek, muziekbladen, muziekboeken

Online cursus gitaar spelen. Waar en wanneer jij wilt; 24/7!